در حال بارگذاری ...
نقدی بر نمایش «مراسم قطع دست در اسپوکن» اثری از حسام حصاری

خشونت انتقام با چاشنی کمدی سیاه

ایران تئاتر_ خراسان رضوی؛ امیر عبداللهی، «مراسم قطع دست در اسپوکن» نوشته مارتین مک‌دونا، داستان یک انتقام است؛ انتقامی که بر اساس کینه‌ای قدیمی شکل می‌گیرد و روایت می‌شود.

نمایش «مراسم قطع دست در اسپوکن» نوشته مارتین مک‌دونا، داستان یک انتقام است؛ انتقامی که بر اساس کینه‌ای قدیمی شکل می‌گیرد و روایت می‌شود. این اثر بر پایه خشونتی که در روایت داستانش دارد، خشن‌ترین نوشته مک‌دونا به حساب می‌آید. اما جالب است که برخلاف دیگر نوشته‌های او که معمولا با کشته‌شدن یکی از شخصیت‌های داستانش همراه است، در این نمایشنامه هیچ‌کس کشته نمی‌شود. این همان تضادی است که نویسنده به‌دنبال آن بوده است. یعنی در داستانی که شخصیت اصلی آن (کارمایکل) به‌شدت از مشکلات روحی و روانی رنج می‌برد و درگیر چالش‌های ذهنی بسیاری است، هیچ مرگی رخ نمی‌دهد.

داستان از این قرار است که مردی به‌نام کارمایکل در سال‌های دور مورد حمله چند اوباش قرار می‌گیرد و آن‌ها با بستن دست او روی ریل راه‌آهن و در پی آن، ردشدن قطار از روی مچ دستش، باعث قطع‌شدن آن می‌شوند و با تکان‌دادن همان دست قطع‌شده از او خداحافظی می‌کنند. او سال‌ها به‌دنبال دست قطع‌شده‌اش می‌گردد که ناگهان با مریلین و توبی آشنا می‌شود. اغلب صحنه‌های این نمایشنامه در اتاق هتلی می‌گذرد که مریلین و توبی در آن زندانی شده‌اند؛ زیرا می‌خواهند دستی را به کارمایکل بفروشند که ادعا می‌کنند دست گم‌شده اوست. تمام داستان در زمان محدودی اتفاق می‌افتد که آن دو فرصت دارند دستی را به کارمایکل تحویل بدهند و حقیقت حرف‌هایشان را ثابت کنند. این دو تلاش می‌کنند خودشان را نجات دهند؛ اما کارمایکل از آن‌ها بسیار عصبانی است. جدال بین این سه نفر توجه مسئول پذیرش هتل را نیز جلب می‌کند. درنهایت، توبی و مریلین نیز با هم درگیر می‌شوند و همه‌چیز را آشفته‌تر می‌کنند. در این میان، کارمایکل در پی گرفتن انتقام است و تمام تلاشش را می‌کند تا به خواسته‌اش برسد.

اگر به‌طورکلی به این داستان نگاه کنیم، مثل هر درام دیگری، ساختاری معمول دارد. قهرمانی در جست‌وجوی گم‌شده‌ای است و برای رسیدن به آن باید از موانع مختلفی عبور کند؛ اما آنچه آن را متمایز می‌کند، انتخاب سوژه اصلی و شخصیت‌پردازی است. شاید باورش سخت باشد که در یک داستان دست کسی قطع شده باشد و او سال‌ها دنبال دستش بگردد یا از طرفی دیگر در شهری دست‌های قطع‌شده معامله بشوند. این مباحث بسیار عجیب‌وغریب‌اند و انتخاب آن‌ها به‌عنوان سوژه داستانی بسیار جسورانه است. همین جذابیت داستان و شخصیت‌ها، مخاطب را تا آخرین لحظه با خود همراه می‌کند و او را برای کشف حقایق مشتاق می‌کند.

حسام حصاری به‌عنوان کارگردان، به خوانشی درست و مطلوب از این نمایشنامه دست پیدا کرده است که در سراسر نمایش، این موضوع به‌وضوح دیده می‌شود. اینکه چطور با چنین متن پیچیده‌ای از نظر موقعیت‌های خاص آن و کشف فضایی که قرار است شخصیت‌ها در آن دست و پا بزنند، برخورد کنیم، به آگاهی و تسلط در زمینه گونه‌های مختلف نمایشی نیاز دارد. کارگردان به این درک مهم رسیده است که باتوجه‌به خشونت و مایه‌های طنزی که در متن وجود دارد، بتواند تعادلی بین این دو فضا برقرار کند و اجازه ندهد یکی از این دو فضا نسبت به دیگری بیرون بزند. صحنه‌های طنز نمایش نیز از دل طنز موقعیت بیرون آمده‌اند نه با حرکات سخیف و مبتذل که بازیگر به هر دری بزند تا بخواهد خنده‌ای از مخاطبش بگیرد. موقعیت‌هایی که شخصیت‌ها در آن گیر افتاده‌اند، به کمدی درستی تبدیل شده است. این موضوع نقطه طلایی سبکی است که بر پایه آن نمایشنامه نوشته شده است؛ یعنی کمدی سیاه. در کمدی سیاه معمولا روی موضوعاتی دست گذاشته می‌شود که در حالت عادی صحبت‌کردن یا نوشتن درباره آن‌ها خوشایند نیست. موضوعاتی که اگر به‌شکلی جدی راجع به آن بحث شود، توی ذوق مخاطب خواهد خورد و از آن‌ها روی برخواهد گرداند. المان طنز و کمدی کمک می‌کند این موضوعات جدی را با عامه مردم مطرح کرد و آن‌ها را وادار به تأمل راجع به این موضوعات کرد.

مرحله بعدی پس از کشفِ صحیح فضای متن، هنر هدایت بازی‌ها توسط کارگردان در این فضاست. حسام حصاری توانسته است به‌خوبی با هدایت بازیگرانش و طراحی میزانسن‌ها به دینامیکی روان برای روایت داستان برسد. کاراکتر‌هایی که مشخص است با وسواس زیادی توسط کارگردان جان گرفته و توانسته‌اند با تسلط بسیار خوبی نقش‌هایشان را پیش چشم مخاطبشان ارائه دهند. انصافا تیم بازیگری باتوجه‌به موضوعات بیان‌شده و البته توانایی و مهارتشان در بازیگری، نقطه قوت این نمایش در کنار کارگردانی آن است. اما می‌خواهم به‌طور مشخص از بازی بسیار روان و خوبِ آرمان صفری در نقش مسئول پذیرش هتل و صبا صفار در نقش مریلین یاد کنم که شبی بی‌نظیر داشتند.

در دیگر اجزای اجرایی نمایش می‌توان به موسیقی درست آن اشاره کرد که باتوجه‌به جغرافیایی که داستان در آن اتفاق می‌افتد، کاملا با فضای نمایش منطبق شده است.

تنها بحرانی که در نمایش به چشم می‌خورد، طراحی صحنه و چیدمان آکسسوار صحنه است که بسیار دست‌وپاگیر است و گاهی بازیگران به این خاطر چند ثانیه‌ای تمرکزشان را از دست می‌دهند که این باعث شده است یکنواختی اجرای آن‌ها تحت‌تأثیر قرار بگیرد.

در انتها، نمایش «مراسم قطع دست در اسپوکن» اثری قابل دفاع و شریف در کارنامه کارگردان آن است و امیدوارم حسام حصاری در کار‌های آینده‌اش نیز با همین استاندارد نمایش‌های دیگرش را خلق کند.

 

*عضو کانون منتقدان انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی




مطالب مرتبط

در گفت‌وگو با یک نویسنده و کارگردان تئاتر مطرح شد؛

اگر آموزش نباشد تئاتر هم نیست
در گفت‌وگو با یک نویسنده و کارگردان تئاتر مطرح شد؛

اگر آموزش نباشد تئاتر هم نیست

احسان عاقل، نویسنده و کارگردان تئاتر کاشمر می‌گوید در شهرستان‌ها با فقر حوزه آموزش مواجه هستیم. اگر آموزش نباشد تئاتری هم وجود ندارد، باید قبول کرد که هنر تئاتر در دنیا به سرعت در حالِ رشد است بنابراین باید خیلی روی آموزش تمرکز کنیم. پیشکسوتان و افرادی که سی سال تئاتر کار ...

|

محمد برومند، تهیه‌کننده آخرین اثر رضا صابری مطرح کرد:

«آسمان هشتم» متفاوت‌ترین تئاتر اجرا شده در حرم مطهر رضوی
محمد برومند، تهیه‌کننده آخرین اثر رضا صابری مطرح کرد:

«آسمان هشتم» متفاوت‌ترین تئاتر اجرا شده در حرم مطهر رضوی

تهیه‌کننده تئاتر «آسمان هشتم» گفت: تلاش کرده‌ایم که ابتدا اثری هنری تولید کنیم که مخاطب را جذب کند و سپس به فکر مسائل دیگر باشیم. کیفیت کار در این نمایش برای ما حائز اهمیت بسیاری بوده و خدا را شکر می‌کنیم که به گواه خادمان حرم این نمایش قابل مقایسه با آثاری که تاکنون تولید شده ...

|

در گفت‌وگو با عضو سابق شورای نظارت و ارزشیابی تئاتر مطرح شد:

بررسی سیر تطور شورای نظارت و ارزشیابی از دهه 60 تاکنون
در گفت‌وگو با عضو سابق شورای نظارت و ارزشیابی تئاتر مطرح شد:

بررسی سیر تطور شورای نظارت و ارزشیابی از دهه 60 تاکنون

عضو سابق شورای نظارت و ارزشیابی آثار نمایشی گفت: هسته اولیه این شورا سال 62 شکل گرفت و سه یا چهار سال به کارِ خود ادامه داد که خودِ بنده هم دبیر این شورا بودم و انوشیروان ارجمند، رضا صابری، سعید سهیلی، آقای مهدی پناه و.. اعضای آن بودند.

|

گفت‌وگو با حسام حصاری، کارگردان نمایش «مراسم قطع دست در اسپوکن»

سالن‌های خصوصی نمایش در مشهد بدون حامی بودند
گفت‌وگو با حسام حصاری، کارگردان نمایش «مراسم قطع دست در اسپوکن»

سالن‌های خصوصی نمایش در مشهد بدون حامی بودند

 مدیر تماشاخانه «خورشید» معتقد است: تماشاخانه‌های خصوصی مشهد دو سال که به طور کامل تعطیل بودند، از آن‌هایی هم که الان مشغول فعالیت هستند حمایت خاصی نمی‌شود. از این رو ممکن است  در خطر تعطیلی قرار بگیرند؛ اما ما تلاش کردیم فعلا چراغ تماشاخانه مان را  روشن نگه ...

|

یک نویسنده و کارگردان تئاتر مشهدی:

جشنواره تئاتر استانی بهترین انگیزه برای تولید است
یک نویسنده و کارگردان تئاتر مشهدی:

جشنواره تئاتر استانی بهترین انگیزه برای تولید است

مهدی سیم‌ریز، نویسنده و کارگردان تئاتر مشهد بر این باور است که جشنواره تئاتر استان، مسیر ورود به جشنواره بین‌المللی فجر است و تئاتر استان را با افزایش راندمان مواجه می‌کند و آثاری که به فجر راه پیدا می‌کنند، از نظر کیفی همواره آثار خوبی بوده‌اند.

|

نظرات کاربران